Supreme Court on House Wives : घरातील कुटुंबासाठी २४ तास अहोरात्र कष्ट करणाऱ्या महिलांच्या श्रमाचा योग्य सन्मान करत सर्वोच्च न्यायालयाने एक अत्यंत ऐतिहासिक आणि महत्त्वपूर्ण निकाल दिला आहे.
समाजाने गृहिणींना केवळ ‘हाऊसवाईफ’ किंवा ‘होममेकर’ न समजता ‘राष्ट्रनिर्मात्या’ (Nation Builder) म्हणून ओळखले पाहिजे, असे सर्वोच्च न्यायालयाने स्पष्ट केले आहे. मोटार वाहन अपघात विमा दाव्याच्या एका खटल्यावर सुनावणी करताना न्यायालयाने हा कौतुकास्पद निर्णय दिला असून, यामुळे गृहिणींच्या कामाला समाजात एक नवी प्रतिष्ठा मिळणार आहे.
काय आहे मूळ प्रकरण?
हा संपूर्ण खटला पंजाबमधील एका रस्ते अपघाताशी संबंधित आहे. २५ नोव्हेंबर २००९ रोजी एका दुर्दैवी अपघातात एका महिलेचा मृत्यू झाला होता. तिच्या मृत्यूची नुकसानभरपाई मिळवण्यासाठी तिच्या पतीने आणि तीन मुलांनी मोटार अपघात दावा न्यायाधिकरणाकडे धाव घेतली होती. सुरुवातीला न्यायाधिकरणाने केवळ २.४२ लाख रुपयांची भरपाई मंजूर केली होती.
यानंतर पंजाब व हरियाणा उच्च न्यायालयाने ही रक्कम वाढवून ७.५% व्याजासह ८.४३ लाख रुपये केली. मात्र, यावरही असमाधानी असलेल्या पीडित कुटुंबाने अखेर सर्वोच्च न्यायालयात अपील केले होते.
गृहिणींच्या कामाचे मूल्य दरमहा ३० हजार रुपये!
न्यायमूर्ती संजय करोल आणि न्यायमूर्ती एन. कोटिश्वर सिंग यांच्या खंडपीठाने या खटल्याचा निकाल देताना जुनी पद्धत पूर्णपणे मोडीत काढली. यापूर्वी, अपघातात मृत्यू झालेल्या गृहिणींची भरपाई ठरवताना, त्यांना केवळ अकुशल किंवा कुशल कामगारांच्या बरोबरीने मानून तत्कालीन किमान वेतनावर आधारित एक काल्पनिक उत्पन्न ठरवले जात असे.
परंतु, सर्वोच्च न्यायालयाने स्पष्ट केले की, एखाद्या अपघातात पत्नीचा मृत्यू झाल्यास, तिने कुटुंबासाठी केलेल्या घरगुती सेवेचे व संगोपनाचे मूल्य दरमहा किमान ३०००० (तीस हजार) रुपये गृहीत धरूनच एकूण नुकसानभरपाईची रक्कम निश्चित केली जावी.
वास्तव वेगळे; कमवते सदस्य गृहिणीवरच अवलंबून!
सर्वोच्च न्यायालयाने आपल्या निकालपत्रात अत्यंत मार्मिक टिप्पणी केली. गृहिणीला कुटुंबातील कमवत्या सदस्यांवर ‘आश्रित किंवा पराधीन’ म्हणणे हा एक मोठा विरोधाभास आहे. वास्तविक पाहता, संपूर्ण घराचे कामकाज आणि अस्तित्वच गृहिणीवर अवलंबून असते.
कुटुंबातील कमवते सदस्य खऱ्या अर्थाने तिच्यावर अवलंबून असतात, पण दुर्दैवाने या वास्तवाला समाजात हवी तशी मान्यता मिळत नाही. “भविष्यात घराची काळजी घेणाऱ्या स्त्रीसाठी ‘हाऊसवाईफ’ ऐवजी ‘नेशन बिल्डर’ (राष्ट्रनिर्मात्या) असा शब्दप्रयोग केला जावा, अशी आमची अपेक्षा आहे,” असे खंडपीठाने आवर्जून म्हटले.
निष्कर्ष | Supreme Court on House Wives
“घरातील स्त्री ही कुटुंबाचा मुख्य कणा असते. तिच्या निस्वार्थी कष्टाची आणि त्यागाची तुलना कोणत्याही पैशांशी होऊ शकत नाही. सर्वोच्च न्यायालयाचा हा निर्णय आपल्याला हेच शिकवतो की, घराची काळजी घेणाऱ्या प्रत्येक स्त्रीचा आदर करा, तिच्या कष्टाला मूल्य द्या आणि तिला समाजात सन्मानाचे स्थान मिळवून द्या!”
अशाच नवनवीन, कायदेशीर, सामाजिक घडामोडी आणि देश-विदेशातील ताज्या व खळबळजनक बातम्यांचे अपडेट्स थेट तुमच्या मोबाईलवर मिळवण्यासाठी आजच आमच्या व्हॉट्सॲप ग्रुपला जॉईन करा.