E-Passport म्हणजे काय? | फायदे, अर्ज प्रक्रिया आणि संपूर्ण माहिती.

E-Passport सुरक्षित आणि आधुनिक ओळखीच्या दिशेने भारताचे पाऊल.पासपोर्टमध्ये आता मायक्रोचिप असणार आहे, ज्यामुळे प्रवास सोपा होईल भारत सरकारने Passport सेवा अधिक सुरक्षित आणि आधुनिक करण्यासाठी मायक्रोचिप-सक्षम ई-पासपोर्ट सुरू केले आहेत. आंतरराष्ट्रीय प्रवासादरम्यान नागरिकांना हा उपक्रम वेग आणि सुविधा प्रदान करेल.

E-Passport नियमित Passport सारखे दिसतात, परंतु ते विशेष RFID मायक्रोचिप आणि अँटेनाने सुसज्ज आहेत. ही चिप धारकाची वैयक्तिक माहिती, फिंगरप्रिंट्स आणि डिजिटल फोटोसारखे बायोमेट्रिक तपशील सुरक्षितपणे संग्रहित करते. हा डेटा एन्क्रिप्टेड आहे आणि केवळ अधिकृत स्कॅनिंग सिस्टमद्वारे वाचता येतो. यामुळे ई-पासपोर्ट बनावट करणे किंवा त्यात छेडछाड करणे जवळजवळ अशक्य होते.

E-Passport सध्या नागपूर, चेन्नई, जयपूर, दिल्ली, हैदराबाद, रांची, शिमला, भुवनेश्वर, गोवा आणि जम्मू यासारख्या निवडक शहरांमध्ये सुरू करण्यात आले आहेत. परराष्ट्र मंत्रालयाचे २०२५ च्या मध्यापर्यंत देशभरात ते लागू करण्याचे उद्दिष्ट आहे. याचा अर्थ भविष्यात, प्रत्येक नवीन Passport,ई-पासपोर्ट म्हणून जारी केला जाईल.

या पासपोर्टची एक विशिष्ट ओळख देखील आहे. त्याच्या कव्हरवर “पासपोर्ट” या शब्दाखाली एक लहान सोनेरी रंगाचा E-Passportचिन्ह छापलेला आहे, ज्यामुळे तो सहज ओळखता येतो. शिवाय, हा पासपोर्ट आंतरराष्ट्रीय आयसीएओ मानकांनुसार डिझाइन केलेला आहे, ज्यामुळे तो जगभरात ओळखला जातो.

E-Passport चे फायदे :

१. वाढलेली सुरक्षा – चिप पासपोर्ट फसवणुकीची शक्यता जवळजवळ दूर करते.

२. जलद इमिग्रेशन – विमानतळावर माहितीचे त्वरित स्कॅनिंग केल्याने तपासणीचा वेळ कमी होतो.

३. डेटा सुरक्षा – पीकेआय तंत्रज्ञानाने एन्क्रिप्ट केलेला डेटा अनोळखी व्यक्तींना मिळू शकत नाही.

अर्ज कसा करावा?

ई-पासपोर्टसाठी अर्ज करण्याची प्रक्रिया नियमित पासपोर्ट सारखीच आहे. तुम्ही passportindia.gov.in ला भेट द्यावी, ऑनलाइन फॉर्म भरावा, शुल्क भरावे आणि जवळच्या पासपोर्ट सेवा केंद्रात अपॉइंटमेंट शेड्यूल करावी. त्यांना तिथे जाऊन बायोमेट्रिक आणि कागदपत्र पडताळणी प्रक्रिया पूर्ण करावी लागेल.

ज्या नागरिकांकडे आधीच जुना पासपोर्ट आहे त्यांना ताबडतोब नवीन घेण्याची आवश्यकता नाही. त्यांचा विद्यमान पासपोर्ट त्याच्या वैधतेच्या कालावधीसाठी वैध राहील. तथापि, जेव्हा नवीन किंवा नूतनीकरण केलेला पासपोर्ट आवश्यक असेल तेव्हा फक्त ई-पासपोर्ट जारी केला जाईल.

शेवटी, ई-पासपोर्ट ही भारतासाठी एक डिजिटल झेप आहे. यामुळे प्रवाशांना सुरक्षित आणि जलद ओळख प्रक्रियाच मिळणार नाही तर भारताच्या पासपोर्टची आंतरराष्ट्रीय प्रतिष्ठा देखील वाढेल.